Prezes ZUS przejmie egzekucję składek. 43 dyrektorów oddziałów straci uprawnienia

Ministerstwo Finansów opublikowało projekt nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który gruntownie zmienia sposób egzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Najważniejsza zmiana: uprawnienia egzekucyjne, które dotychczas przysługiwały 43 dyrektorom oddziałów ZUS, zostaną przeniesione na prezesa Zakładu. To on od tej pory będzie decydował o prowadzeniu postępowań egzekucyjnych na terenie całego kraju.

Projekt opublikowano na stronach Rządowego Centrum Legislacji w poniedziałek 27 lipca 2026 roku. Jego przygotowaniem kierowało Ministerstwo Finansów, które w uzasadnieniu wskazało na nierównomierne obciążenie poszczególnych oddziałów ZUS postępowaniami egzekucyjnymi – niektóre z nich prowadzą kilkakrotnie więcej spraw niż inne, a różnic tych nie da się zniwelować przez skalę zatrudnienia.

Najważniejsze fakty

Jak będzie wyglądać egzekucja po zmianach

Nowe przepisy przewidują, że prezes ZUS stanie się administracyjnym organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia egzekucji należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych należności wskazanych w ustawie. Będzie mógł działać na terytorium całego kraju, co zastąpi dotychczasowy system, w którym każdy z 43 dyrektorów oddziałów ZUS był odrębnym organem egzekucyjnym.

Mimo centralizacji uprawnień, faktyczne czynności egzekucyjne nadal będą wykonywane przez oddziały ZUS – ale na polecenie prezesa. Projekt zakłada, że będą one przydzielane w zależności od bieżących możliwości efektywnego wykonywania tych zadań, zdefiniowanych ryzyk i obciążeń danego oddziału. To rozwiązanie ma pozwolić na elastyczne zarządzanie obciążeniem pracą.

Nadzór i odwołania

Projekt nowelizacji wprowadza nowy mechanizm nadzoru nad postępowaniami egzekucyjnymi prowadzonymi przez prezesa ZUS. Funkcję tę powierzono dyrektorom izb administracji skarbowej, którzy będą jednocześnie organami odwoławczymi od postanowień wydawanych przez prezesa ZUS działającego jako organ egzekucyjny. Dodatkowo dyrektorzy izb skarbowych będą sprawować kontrolę przestrzegania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w toku czynności egzekucyjnych.

Taki układ instytucjonalny ma zapewnić niezależną kontrolę nad działaniami prezesa ZUS – organ egzekucyjny i organ nadzorczy będą od siebie odrębne, co powinno zwiększyć przejrzystość postępowań.

Co to oznacza dla płatników składek

Dla przedsiębiorców, pracodawców i wszystkich osób, które mają zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, centralizacja egzekucji może oznaczać większą przewidywalność postępowań. Zamiast 43 różnych organów egzekucyjnych, które mogły stosować różne praktyki w poszczególnych oddziałach, będzie jeden organ centralny – prezes ZUS. Z drugiej strony, bardziej elastyczne przydzielanie spraw do oddziałów może zwiększyć efektywność egzekucji, co dla dłużników oznacza szybsze i bardziej konsekwentne działania windykacyjne.

Warto podkreślić, że projekt jest dopiero na etapie publikacji w Rządowym Centrum Legislacji. Przed nim jeszcze proces legislacyjny w rządzie i parlamencie, co oznacza, że ostateczny kształt przepisów może ulec zmianom. Ustawa ma wejść w życie po upływie 12 miesięcy od ogłoszenia, co daje ZUS i płatnikom czas na dostosowanie się do nowych zasad.

Źródło: Bankier.pl – Koniec dotychczasowych zasad w ZUS. Jedna osoba zyska ogromne uprawnienia, https://www.bankier.pl/wiadomosc/Koniec-dotychczasowych-zasad-w-ZUS-Jedna-osoba-zyska-ogromne-uprawnienia-9173841.html