Starmer pozostawia Burnhamowi trudne zadanie finansowania obronności

Keir Starmer, ustępujący premier Wielkiej Brytanii, przedstawił długo oczekiwany plan wydatków na obronność, opiewający na miliardy funtów. Decyzja ta, mająca na celu umocnienie jego pozycji jako męża stanu, stawia jego następcę, Andy’ego Burnhama, przed niełatwym zadaniem. Starmer ogłosił dodatkowe 15 miliardów funtów dla sił zbrojnych w ciągu najbliższych czterech lat, w tym 5 miliardów na systemy autonomiczne, takie jak drony. Budżet obronny ma wynieść prawie 300 miliardów funtów w ciągu kolejnych czterech lat.

Plan ten, nazwany Defence Investment Plan (DIP), prawdopodobnie jest ostatnim ważnym ogłoszeniem politycznym Starmera przed ustąpieniem. Andy Burnham jest niemal pewnym kandydatem na jego następcę. Nowy sekretarz obrony, Dan Jarvis, zapewnił dodatkowe 1,5 miliarda funtów ponad pierwotną propozycję, co doprowadziło do rezygnacji jego poprzednika, Johna Heale’a.

Najważniejsze fakty

Brak jasnej ścieżki finansowania celu NATO

Pomimo znacznych inwestycji, DIP nie przedstawia jasnej ścieżki finansowania, która pozwoliłaby Wielkiej Brytanii osiągnąć cel NATO, czyli wydawanie 3,5 procent PKB na obronność do 2035 roku. Co więcej, nie ma zobowiązania do przedstawienia takiej ścieżki przed kolejnymi wyborami powszechnymi, zaplanowanymi na 2029 rok. W przyszłym roku Wielka Brytania osiągnie poziom 2,7 procent PKB, a liczba ta nie wzrośnie przed 2030 rokiem.

Jeśli Burnham zostanie premierem, będzie musiał w swoim pierwszym budżecie znaleźć prawie 5 miliardów funtów na sfinansowanie planów Starmera, a także miliardy więcej w ramach pierwszej rewizji wydatków, aby wypełnić obietnice wobec sojuszników NATO. Starmer wykorzystał okazję, by przedstawić swoje kluczowe osiągnięcia międzynarodowe, podkreślając koalicje, które pomógł zbudować, by wspierać Ukrainę i stabilizować sytuację po konflikcie z Iranem. Chwalił się również „największym stałym wzrostem wydatków na obronność od lat 80.”.

Krytyka i wyzwania

Decyzja Starmera budzi jednak krytykę. Andrew Kinniburgh, dyrektor generalny Make UK Defence, zauważył, że podczas gdy wielu europejskich sojuszników szybko zmierza do osiągnięcia nowego celu NATO, Wielka Brytania „spowalnia”. John Healey, który zrezygnował na znak protestu przeciwko brakowi mapy drogowej dla zobowiązań wydatkowych, stwierdził: „Potrzebujemy daty docelowej dla 3 procent i jasnego, wiarygodnego planu finansowania, aby sprostać naszemu zobowiązaniu NATO 3,5 procent na obronność do 2035 roku, ponieważ stawką jest bezpieczeństwo Europy.”

Anonimowy poseł Partii Pracy blisko związany z kwestiami obrony ocenił, że strategia „posuwa nas naprzód”, ale „dużo więcej musi się wydarzyć”, a odpowiedzialność za to spadnie na Burnhama. Przedstawiciel przemysłu obronnego uznał za „absurdalne”, że premier mówił o potencjalnej inwazji Rosji na kraj NATO do 2030 roku, a jednocześnie nie zobowiązał się do osiągnięcia 3 procent PKB na obronność do tego czasu. Ed Arnold z RUSI nazwał „skromne podniesienie” wydatków w ramach DIP na poziomie około 2,7 procent do 2029 roku jedynie „odłożeniem masowego zastrzyku finansowego na obronność”.

Przyszłe priorytety Burnhama

Starmer również wskazał, co Burnham powinien priorytetyzować w swojej pierwszej rewizji wydatków jako premier, ale jednocześnie ostrzegł przed rozważanymi innymi formami finansowania. DIP wyraźnie stwierdza, że obronność „będzie priorytetem numer jeden” w kolejnej rewizji wydatków. Premier odrzucił pomysł tak zwanych „obligacji wojennych”, sugerowanych przez Andy’ego Haldane’a, byłego ekonomistę Banku Anglii, który doradza Burnhamowi, argumentując, że „podniosłyby one stopy procentowe w czasie, gdy jedna z dziesięciu funtów i tak idzie na spłatę odsetek od długu”.

Starmer nie wspomniał o wspieranym przez Kanadę wielostronnym Banku Obrony, Bezpieczeństwa i Odporności (DSRB), co wzmocni wrażenie, że Wielka Brytania nie dołączy jako członek-założyciel na szczycie NATO. Skomplikowane szczegóły DIP wskazują, że 4,7 miliarda funtów musi zostać znalezione poprzez oszczędności w kolejnym budżecie – prawdopodobnie poprzez cięcia w innych departamentach – z czego 1,8 miliarda funtów ma zostać pozyskane w bieżącym roku finansowym.

Sojusznicy Burnhama twierdzą, że został on poinformowany o DIP i popiera plan, ale nie ujawniają, jak zamierza osiągnąć cele, które umknęły Starmerowi. Jedna z osób bliskich Burnhamowi powiedziała, że „uznaje rosnące wymagania dotyczące obrony i jasno określił potrzebę inwestycji obronnych, które jednoznacznie wspierają brytyjskie miejsca pracy i brytyjski przemysł”.

Źródło: Politico Europe (https://www.politico.eu/article/starmer-burnham-your-job-fund-defense-now/?utm_source=RSS_Feed&utm_medium=RSS&utm_campaign=RSS_Syndication)