Słynny Dąb Major z Lasu Sherwood umarł po 1000 latach

Dąb Major, uważany za jedno z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych drzew w Europie, rosnący w angielskim Lesie Sherwood przez co najmniej tysiąc lat, zmarł. Drzewo, które od wieków było nierozerwalnie związane z legendą o Robin Hoodzie, nie wypuściło w tym roku liści, co jest wynikiem stresu spowodowanego serią upalnych i suchych lat. Jego śmierć symbolizuje nie tylko koniec epoki dla lokalnej społeczności i miłośników legend, ale także stanowi ostrzeżenie dotyczące wpływu zmian klimatycznych na cenne ekosystemy.

Historia i legenda

Dąb Major, nazwany na cześć majora Haymana Rooke’a, który opisał drzewo w 1790 roku, od wieków przyciągał tysiące turystów. Jego ogromny obwód wynoszący 11 metrów i korona o rozpiętości 28 metrów inspirowały liczne opowieści i podania ludowe. Chociaż w czasach Robin Hooda drzewo prawdopodobnie nie było puste w środku, legenda głosi, że służyło ono jako schronienie dla banity i jego kompanii, gdy uciekali przed tyranicznym szeryfem Nottingham. Drzewo było świadkiem historii, a jego wizerunki pojawiały się w kulturze i sztuce.

Wpływ zmian klimatycznych i interwencje człowieka

Przyczyna śmierci Dębu Major jest złożona. Naukowcy wskazują na długotrwały stres spowodowany upałami i suszami, zwłaszcza podczas rekordowej fali upałów w lipcu 2022 roku, kiedy temperatury w Wielkiej Brytanii sięgały 40 stopni Celsjusza. Dodatkowo, na kondycję drzewa wpłynęły historyczne interwencje człowieka. Już w 1904 roku zainstalowano podpory i metalowe łańcuchy, aby wspierać jego gałęzie. W latach 60. XX wieku puste części drzewa wypełniono betonem, a gałęzie obłożono ołowiem, a następnie włóknem szklanym. Eksperci uważają, że te dobrze intencjonowane działania mogły paradoksalnie osłabić drzewo, ograniczając jego naturalną zdolność do adaptacji i samoregulacji. Starożytne dęby, pozostawione naturze, zrzucają gałęzie i „maleją”, wycofując się do pnia, co zmniejsza ich zapotrzebowanie na wodę i składniki odżywcze wraz z wiekiem.

Najważniejsze fakty

| Fakt | Opis |
| Wiek Dębu Major | Ponad 1000 lat |
| Obwód pnia | 11 metrów |
| Rozpiętość korony | 28 metrów |
| Przyczyna śmierci | Stres spowodowany suszą i upałami, historyczne interwencje |

Działania RSPB i przyszłość

RSPB (Królewskie Towarzystwo Ochrony Ptaków), które zarządza terenem Lasu Sherwood od 2018 roku, podjęło szereg działań w celu ratowania Dębu Major. Badania wykazały, że system korzeniowy drzewa był „uduszony i wyniszczony”, a gleba uboga w składniki odżywcze. W ciągu ostatnich trzech zim prowadzono prace mające na celu napowietrzenie i odżywienie korzeni. Pomimo tych wysiłków, drzewo nie odzyskało sił. Chloe Ryder, menedżerka ds. operacji w RSPB Sherwood Forest, wyraziła głęboki smutek z powodu śmierci drzewa, które odwiedzała jako dziecko. Podkreśliła, że Dąb Major był „żywym muzeum”, uczącym zarówno o naturze, jak i o wpływie człowieka.

Śmierć Dębu Major to przypomnienie o kruchości przyrody w obliczu zmian klimatycznych i o tym, jak ważne jest zrozumienie i ochrona starożytnych ekosystemów. Polska, podobnie jak Wielka Brytania, posiada cenne starodrzewy, które również są narażone na podobne zagrożenia. Historia Dębu Major powinna skłonić do refleksji nad tym, jak chronimy nasze własne dziedzictwo przyrodnicze i jak minimalizujemy negatywny wpływ działalności człowieka na środowisko.

Źródło: The Guardian World (https://www.theguardian.com/environment/2026/jun/18/most-famous-tree-world-sherwood-forest-ancient-major-oak-dies)

Datos clave