Mołdawia w kryzysie: Dymisja premiera i afera korupcyjna osłabiają proeuropejski kurs

Mołdawia znalazła się w centrum politycznego kryzysu po niespodziewanej dymisji premiera Alexandru Munteanu 3 lipca. Decyzja ta, choć formalnie nie zagrozi utrzymaniu władzy przez proeuropejską Partię Działania i Solidarności (PAS), wywołała falę spekulacji i stała się katalizatorem dla sił prorosyjskich, które domagają się przedterminowych wyborów. Kryzys ten budzi pytania o stabilność proeuropejskiego kursu Mołdawii w obliczu narastających oskarżeń o korupcję.

Rezygnacja premiera i jej tło

Alexandru Munteanu, premier z partii, która w 2025 roku utrzymała samodzielną większość w parlamencie, nie podał jednoznacznych przyczyn swojej dymisji. Stwierdził jedynie, że nie może dłużej pełnić urzędu zgodnie ze swoimi zasadami i wartościami. Jak zaznacza Jakub Pieńkowski z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych, rezygnacja premiera zbiegła się z ujawnieniem skandali korupcyjnych i kumoterskich o niespotykanej od lat skali. Dotyczyły one m.in. zatrudnienia kuzynki prezydent Mai Sandu, Anastasii Taburceanu, w państwowej firmie MoldATSA za niebotyczne pieniądze oraz fałszywych kwalifikacji dyrektora tej instytucji, Dumitru Vangheli.

Główne punkty afery korupcyjnej

Największym echem odbiła się sprawa MoldATSA, mołdawskiego odpowiednika Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej. Kuzynka prezydent, Anastasia Taburceanu, zarobiła w mniej niż rok milion lejów (ponad 200 tys. zł), pobierając miesięczną pensję w wysokości około 25 tysięcy złotych. Prezydent Sandu utrzymuje, że nic o tym nie wiedziała i potępia takie praktyki. Krytycy jednak wskazują, że nawet jeśli nie była bezpośrednio zamieszana, afera obciąża całe środowisko PAS, które obiecywało walkę z korupcją. Dodatkowo, dyrektor MoldATSA, Dumitru Vangheli, został odwołany po ujawnieniu, że skłamał w CV, twierdząc, że posiada licencję pilota zdobytą w Air Canada. Jego pensja, wynosząca około 23 tysięcy złotych miesięcznie, była siedmiokrotnie wyższa od średniej krajowej w Mołdawii. Kolejny skandal dotyczył Ministerstwa Rolnictwa, gdzie firmy miały otrzymywać korzystne decyzje Narodowej Agencji ds. Bezpieczeństwa Żywności za łapówki.

Reakcja służb i kontekst unijny

Mołdawskie służby zareagowały na afery. Vangheli i Taburceanu zostali odwołani, a Centrum Korupcyjne wszczęło postępowanie karne. Stanowisko stracił również szef agencji odpowiedzialnej za konkurs na dyrektora MoldATSA. Zatrzymano także sekretarz stanu w resorcie rolnictwa, Tatianę Nistoricę. Paradoksalnie, w tym samym czasie, gdy wybuchła afera MoldATSA, Unia Europejska i Mołdawia otworzyły pierwszy klaster negocjacji akcesyjnych. Mimo skandalu, zaufanie do Sandu i PAS w Brukseli pozostaje niezachwiane, a eksperci nie przewidują, by dymisja premiera zagroziła procesowi integracji.

Najważniejsze fakty

| Kwestia | Opis |
| Dymisja premiera | Alexandru Munteanu podał się do dymisji 3 lipca 2026, bez podania jednoznacznych powodów. Stwierdził, że nie może dłużej pełnić funkcji zgodnie ze swoimi zasadami. |
| Skandal MoldATSA | Kuzynka prezydent, Anastasia Taburceanu, zatrud

Datos clave