Iran oskarża USA o naruszenie porozumienia pokojowego po atakach w rejonie Cieśniny Ormuz

Iran oskarżył Stany Zjednoczone o naruszenie porozumienia mającego na celu zakończenie wojny między obiema stronami. Oskarżenia te pojawiły się po tym, jak wojsko USA przeprowadziło ataki w rejonie Cieśniny Ormuz i cofnęło tymczasowe zawieszenie sankcji na eksport irańskiej ropy. Amerykańskie dowództwo centralne oświadczyło, że ataki, które miały miejsce we wczesnych godzinach środowych, były odpowiedzią na irańskie ataki na trzy statki handlowe, które we wtorek przepływały przez Cieśninę Ormuz. Incydenty te ponownie poddają w wątpliwość trwający od miesięcy rozejm i wysiłki dyplomatyczne.

Eskalacja napięć w Cieśninie Ormuz

Amerykańskie dowództwo centralne nazwało irańskie działania „nieuzasadnioną, niebezpieczną i wyraźną pogwałceniem zawieszenia broni”, odnosząc się do trzech tankowców, w tym katarskiego statku LNG, które zostały trafione w ciągu kilku godzin w cieśninie. Ataki te są najnowszymi z serii naruszeń zawieszenia broni, które weszło w życie w kwietniu, oraz podpisanego w zeszłym miesiącu memorandum o porozumieniu (MOU) rozpoczynającego 60-dniowe negocjacje w celu rozwiązania kwestii irańskiego programu nuklearnego i trwałego zakończenia działań wojennych. Amerykańscy urzędnicy, rozmawiający z mediami, poinformowali, że środowe ataki były wymierzone w irańskie miejsca startowe broni, obronę powietrzną i systemy nadzoru wybrzeża, a operacja miała potrwać „godziny”.

Kwestia sankcji i ropy naftowej

Irańskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych oskarżyło USA o wielokrotne naruszanie MOU i ostrzegło, że podejmie „zdecydowane środki” w odpowiedzi. Wśród wymienionych naruszeń ministerstwo wskazało na wtorkową decyzję Departamentu Skarbu USA o cofnięciu tymczasowego zawieszenia sankcji na sprzedaż irańskiej ropy. USA zniosły sankcje na eksport irańskiej ropy w zeszłym miesiącu po podpisaniu MOU, ale ponownie nałożyły je we wtorek po ataku na statki w Cieśninie Ormuz. Zniesienie sankcji na eksport irańskiej ropy okazało się kontrowersyjne wśród krytyków porozumienia Trumpa z Iranem, którzy twierdzili, że oznaczało to rezygnację z kluczowego narzędzia nacisku ekonomicznego, zanim negocjacje w sprawie programu nuklearnego nawet się rozpoczęły.

Reakcje międzynarodowe i niejasności porozumienia

Centrum Operacji Morskich Wielkiej Brytanii (UKMTO) poinformowało, że katarski tankowiec Al Rekayyat był wśród statków trafionych we wtorek, gdy próbował wypłynąć z cieśniny w kierunku Zatoki Omańskiej. Katar, który pełnił rolę mediatora w rozmowach między Waszyngtonem a Teheranem, przez swojego rzecznika, Majeda al-Ansari, nazwał incydent „poważnym i wyraźnym naruszeniem” prawa międzynarodowego i oświadczył, że Katar pociągnie Iran do pełnej odpowiedzialności za akt agresji. Wszystkie trzy tankowce zostały trafione blisko Omanu, który zaproponował nowy korytarz żeglugowy wzdłuż swojego wybrzeża, co spotkało się ze sprzeciwem Iranu, chcącego pobierać opłaty za korzystanie z drogi wodnej. Eksperci wskazują, że niejasne sformułowania MOU spowodowały, że obie strony interpretują porozumienie w różny sposób, a powtarzające się nieporozumienia stanowią ciągłe zagrożenie dla zawieszenia broni.

Kontekst polityczny i regionalny

Środowe ataki ze strony USA miały miejsce podczas trwającego kilkanaście dni pogrzebu Najwyższego Przywódcy Iranu, Ajatollaha Alego Chameneiego, który zginął na początku wojny. We wtorek ogromne tłumy żałobników zgromadziły się w świętym mieście Kom, a setki tysięcy ludzi niosło flagi i transparenty porównujące Chameneiego do czczonych szyickich męczenników. Niektórzy mieli transparenty z napisem „ZABIĆ TRUMPA”, co dodatkowo podkreśla napiętą atmosferę w regionie.

Najważniejsze fakty

Dla czytelników OSKZG.pl, rozwój sytuacji w rejonie Cieśniny Ormuz ma bezpośrednie znaczenie ze względu na potencjalne konsekwencje dla globalnego bezpieczeństwa energetycznego i handlu. Napięcia w tym kluczowym szlaku transportowym ropy naftowej mogą wpłynąć na ceny surowców, a tym samym na gospodarkę Polski. Ponadto, eskalacja konfliktu na Bliskim Wschodzie zawsze niesie ze sobą ryzyko szerszej destabilizacji, co może mieć wpływ na politykę międzynarodową i bezpieczeństwo Europy.

Źródło: The Guardian World (https://www.theguardian.com/world/2026/jul/08/iran-us-war-ceasefire-peace-agreement-strikes-strait-of-hormuz)