Chorwacja stawia warunki Czarnogórze na drodze do UE. Chodzi o spory z czasów wojny

Chorwacja zaostrza stanowisko wobec sąsiedniej Czarnogóry w sprawie jej członkostwa w Unii Europejskiej. Resort dyplomacji w Zagrzebiu poinformował w środę, że uregulowanie sporów bilateralnych z czasów wojny jugosłowiańskiej jest warunkiem koniecznym do zamknięcia negocjacji akcesyjnych przez Podgoricę. Czarnogóra, która poczyniła największe postępy spośród krajów kandydujących, liczy na sfinalizowanie członkostwa w 2028 roku.

Najważniejsze fakty

Czego żąda Chorwacja

Chorwackie Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Europejskich w wydanym oświadczeniu wymieniło siedem konkretnych obszarów, które muszą zostać uregulowane, zanim Zagrzeb wyrazi zgodę na zamknięcie negocjacji. Najważniejsze z nich to odszkodowania dla byłych więźniów obozów, kontynuacja poszukiwań 14 osób zaginionych w czasie walk oraz ściganie sprawców zbrodni wojennych. Resort podkreślił, że „oczekiwania Chorwacji są jasne” i wezwał Podgoricę do przyspieszenia prac.

Wśród pozostałych żądań znalazły się: uregulowanie praw majątkowych chorwackich rodzin, które utraciły mienie w Czarnogórze, opieka nad tablicą pamiątkową w dawnym obozie w Morinju, kontynuacja rozmów o granicy morskiej na Adriatyku oraz wyjaśnienie prawa własności do żaglowca „Jadran” – jednostki szkolnej wyprodukowanej w czasach Jugosławii. Ostatnia z tych spraw ma znaczenie symboliczne, ale jej nierozwiązanie dodatkowo obciąża relacje dwustronne.

Czarnogóra na finiszu negocjacji

Czarnogóra jest uważana za najpoważniejszego kandydata do przystąpienia do UE. Do tej pory tymczasowo zamknięto 18 z 33 rozdziałów negocjacyjnych. Unia Europejska zatwierdziła już rozpoczęcie prac nad projektem umowy akcesyjnej, co stanowi ostatni etap negocjacji. Komisja Europejska przyjęła także ramy finansowe dla Czarnogóry opiewające na blisko 3,2 mld euro, zakładając perspektywę członkostwa w 2028 roku.

To właśnie ten napięty harmonogram – zdaniem chorwackiego MSZ – sprawia, że sprawa jest pilna. „Do końca 2026 roku pozostało zaledwie kilka miesięcy, dlatego ponownie wzywamy stronę czarnogórską do konstruktywnego dialogu i przyspieszenia prac nad otwartymi kwestiami” – napisano w oświadczeniu.

Jak UE patrzy na spory bilateralne

Stanowisko Chorwacji wpisuje się w szerszą politykę Unii Europejskiej, która od lat unika importowania nierozwiązanych konfliktów dwustronnych w procesie rozszerzenia. W oświadczeniu chorwackiego resortu zaznaczono, że UE „jasno komunikuje, iż nie może i nie chce importować sporów dwustronnych, dlatego otwarte kwestie muszą zostać pilnie rozwiązane, aby nie obciążały ani relacji dwustronnych, ani procesu akcesyjnego”.

Dla polskiego czytelnika sprawa ta ma znaczenie wykraczające poza Bałkany. Polska jako państwo członkowskie UE współdecyduje o rozszerzeniu, a także obserwuje, jak bilateralne napięcia mogą blokować lub opóźniać integrację kolejnych krajów. To zjawisko znane już z procesu akcesyjnego państw Europy Środkowo-Wschodniej w przeszłości.

Co dalej z członkostwem Czarnogóry

Czarnogóra pozostaje najdalej zaawansowanym kandydatem w procesie akcesyjnym, ale przeszkody polityczne i historyczne wciąż są realne. Spór z Chorwacją to jeden z kilku otwartych problemów, które Podgorica musi rozwiązać przed zamknięciem negocjacji. Władze w Podgoricy oficjalnie spodziewają się członkostwa w 2028 roku, jednak bez konstruktywnego dialogu z Zagrzebiem ten termin może być trudny do utrzymania.

W najbliższych miesiącach kluczowe będzie przyspieszenie rozmów międzyrządowych oraz ewentualna mediacja ze strony Brukseli. Na razie Chorwacja nie zgłasza gotowości do ustępstw, a lista żądań pozostaje otwarta.

Źródło: Bankier.pl, PAP – Jakub Bawołek (https://www.bankier.pl/wiadomosc/Chorwacja-stawia-warunki-Czarnogorze-na-drodze-do-UE-Chodzi-o-spory-z-czasow-wojny-9172060.html)