Sztuczna inteligencja i broń autonomiczna głównym tematem debaty na Zgromadzeniu Ogólnym ONZ

Sztuczna inteligencja (AI) i autonomiczne systemy uzbrojenia zdominowały tegoroczną doroczną debatę generalną Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku. Wśród głosów wzywających do pilnych regulacji szczególnie wyraźny był apel byłego prezydenta Kolumbii i laureata Pokojowej Nagrody Nobla, który ostrzegł przed ryzykiem, jakie autonomiczna broń stwarza dla globalnego bezpieczeństwa.

Temat ten, jeszcze kilka lat temu traktowany jako futurystyczny scenariusz, dziś znajduje się w centrum polityki międzynarodowej. Rozwój technologii AI, w tym systemów zdolnych do podejmowania decyzji o użyciu siły bez bezpośredniego udziału człowieka, wyprzedza prace nad międzynarodowymi ramami prawnymi, co budzi poważne obawy.

Rosnące zagrożenie i apel noblisty

Były prezydent Kolumbii, który przewodniczył komisji badającej wpływ nowych technologii na konflikty zbrojne, podkreślił, że autonomiczna broń może radykalnie zmienić charakter wojen. Zamiast ograniczać cierpienie, może je spotęgować, a decyzje o życiu i śmierci mogą zostać powierzone algorytmom pozbawionym ludzkiego osądu i empatii.

Jego wystąpienie wpisuje się w szerszy nurt dyskusji w ramach ONZ, gdzie od lat trwają negocjacje nad traktatem zakazującym w pełni autonomicznych systemów śmiercionośnych (LAWS). Postęp w tych rozmowach jest jednak powolny, głównie ze względu na sprzeczne interesy państw rozwijających zaawansowane technologie wojskowe, w tym USA, Chin i Rosji.

Najważniejsze fakty

Dlaczego to ważne dla polskiego czytelnika?

Polska, jako członek NATO i Unii Europejskiej, jest bezpośrednio zaangażowana w dyskusję na temat przyszłości bezpieczeństwa międzynarodowego. Decyzje podjęte lub zaniechane na forum ONZ będą miały wpływ na kształtowanie się polityki obronnej sojuszu, w tym także na potencjalne wyposażenie polskich sił zbrojnych w nowe technologie.

Co więcej, Polska aktywnie uczestniczy w pracach nad AI na poziomie unijnym. Unijny Akt w sprawie sztucznej inteligencji, który wchodzi w życie etapami, jest jednym z pierwszych kompleksowych regulacji na świecie, ale nie obejmuje bezpośrednio kwestii wojskowych. Dyskusja w Nowym Jorku może przyspieszyć prace nad podobnymi ramami dla zastosowań obronnych.

Stanowiska głównych graczy

Debata ujawnia głębokie podziały. Z jednej strony mamy grupę państw, głównie z Globalnego Południa i organizacje pozarządowe, które domagają się całkowitego zakazu autonomicznej broni. Argumentują, że systemy te są z natury nieprzewidywalne i nieetyczne, a ich użycie może prowadzić do niekontrolowanej eskalacji konfliktów.

Z drugiej strony, mocarstwa wojskowe, takie jak Stany Zjednoczone, Rosja i Chiny, są ostrożne wobec wiążących zakazów. Obawiają się one, że regulacje mogłyby ograniczyć ich przewagę technologiczną i zdolności obronne. Zamiast zakazu proponują one dobrowolne kodeksy postępowania i protokoły bezpieczeństwa, co krytycy uznają za niewystarczające.

Co dalej?

Zgromadzenie Ogólne ONZ nie ma mocy stanowienia wiążącego prawa międzynarodowego, ale stanowi ważną platformę do budowania politycznego konsensusu. Rezolucje i debaty mogą nadać impet negocjacjom w Konwencji o zakazie lub ograniczeniu użycia pewnych broni konwencjonalnych (CCW) w Genewie, która jest głównym forum dla tych rozmów.

Dla obserwatorów kluczowe będzie, czy tegoroczna debata przełoży się na konkretne rezolucje lub mandat do przyspieszenia prac nad traktatem. Każde opóźnienie zwiększa ryzyko, że autonomiczna broń stanie się faktem dokonanym, zanim społeczność międzynarodowa zdąży ustalić jasne zasady jej użycia.

Źródło: NPR World – AI and autonomous weapons are high on the agenda at the UN General Assembly (https://www.npr.org/2026/09/21/nx-s1-5974200/ai-and-autonomous-weapons-are-high-on-the-agenda-at-the-un-general-assembly)