Najwyższa Izba Kontroli (NIK) opublikowała raport, który ujawnia alarmujący stan dostępności polskich urzędów dla osób ze szczególnymi potrzebami. Z kontroli przeprowadzonej w 16 jednostkach samorządowych wynika, że znaczna większość z nich nie spełnia podstawowych wymogów dotyczących dostępności architektonicznej, cyfrowej oraz informacyjno-komunikacyjnej. To poważna bariera utrudniająca samodzielne korzystanie z usług publicznych przez osoby z niepełnosprawnościami.
Problemy z dostępnością architektoniczną
Kontrola NIK, obejmująca okres od 1 stycznia 2019 r. do 20 sierpnia 2025 r., wykazała, że w ponad 87 proc. kontrolowanych jednostek stwierdzono niespełnianie minimalnych warunków dostępności architektonicznej. Braki są liczne i dotkliwe. W wielu budynkach urzędów brakuje podstawowych udogodnień, takich jak podjazdy dla wózków inwalidzkich, windy czy odpowiednio szerokie drzwi.
Utrudnienia dotyczą także wnętrz budynków. Zbyt wąskie korytarze i przejścia uniemożliwiają swobodne manewrowanie wózkami inwalidzkimi. Drzwi do gabinetów często są zbyt wąskie. Dodatkowo, źle ustawione elementy wyposażenia i małej architektury blokują dostęp do tablic ogłoszeń czy dzwonków przyzywających pomoc, co stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa i samodzielności osób z ograniczeniami ruchowymi.
Bezpieczeństwo ewakuacji zagrożone
Raport NIK zwraca uwagę na szczególnie niepokojący aspekt – problemy z ewakuacją osób ze szczególnymi potrzebami. W dziewięciu kontrolowanych jednostkach nie zadbano o to, by osoby te mogły bezpiecznie ewakuować się lub zostać uratowane w sytuacji zagrożenia. Problem ten dotyczył aż 12 z 21 skontrolowanych budynków.
Brak odpowiednich procedur, specjalistycznego sprzętu (takiego jak krzesła czy maty ewakuacyjne) oraz bezpiecznych miejsc oczekiwania na pomoc to codzienność w wielu urzędach. Co więcej, pracownicy odpowiedzialni za ewakuację lub ratowanie osób z niepełnosprawnościami często nie byli odpowiednio przeszkoleni. To stwarza realne ryzyko w przypadku pożaru lub innej sytuacji kryzysowej.
Dostępność cyfrowa i informacyjno-komunikacyjna
Kontrolerzy NIK sprawdzili również 34 strony internetowe należące do 16 kontrolowanych instytucji pod kątem 26 ustawowych kryteriów dostępności cyfrowej. Wyniki są równie rozczarowujące – żadna ze stron nie spełniała wszystkich tych kryteriów. Na 24 stronach grafiki nie posiadały narzędzi asystujących, co uniemożliwia ich odczytanie przez programy dla osób niewidomych. Z kolei na 10 stronach brakowało opisów dźwiękowych lub tekstowych do nagrań multimedialnych.
Dodatkowo, dziesięć stron traciło czytelność po znacznym powiększeniu, a cztery przekazywały kluczowe informacje wyłącznie za pomocą kolorów, co stanowi barierę dla osób z rozróżnianiem barw. Ponad 87 proc. jednostek nie spełniało minimalnych kryteriów dostępności informacyjno-komunikacyjnej. Braki obejmowały m.in. brak informacji o działalności w formie tekstowej odczytywanej maszynowo, nagrań w polskim języku migowym oraz tekstu łatwego do czytania.
Najważniejsze fakty
| Aspekt dostępności | Wyniki kontroli NIK |
|---|---|
| Architektoniczna | Ponad 87% jednostek nie spełnia minimalnych warunków |
| Ewakuacja | W 9 z 16 jednostek brak bezpiecznych procedur i sprzętu |
| Cyfrowa | Żadna z 34 stron internetowych nie spełnia wszystkich kryteriów |
| Informacyjno-komunikacyjna | Ponad 87% jednostek nie spełnia minimalnych kryteriów |
Dobre praktyki i przyszłe wyzwania
Mimo licznych niedociągnięć, raport NIK wskazuje również na pozytywne przykłady. Za dobre praktyki uznano m.in. powierzenie koordynatorom ds. dostępności zadań związanych z promocją projektowania uniwersalnego, uwzględnienie dostępności w planach budżetowych oraz przygotowywanie wniosków o dofinansowanie działań na rzecz poprawy dostępności. Pozytywnie oceniono także włączanie rozwiązań zapewniających dostępność do dokumentów strategicznych, takich jak strategie rozwoju czy programy rewitalizacji.
Raport NIK wyraźnie pokazuje, że Polska ma jeszcze długą drogę do przebycia w zakresie zapewnienia pełnej dostępności usług publicznych dla wszystkich obywateli. Konieczne są systemowe zmiany i zwiększone inwestycje, aby osoby ze szczególnymi potrzebami mogły w pełni i samodzielnie korzystać z praw i usług gwarantowanych im przez państwo.
Źródło: Bankier.pl – https://www.bankier.pl/wiadomosc/Wozkiem-nie-wjedziesz-a-z-ewakuacja-bedzie-problem-Szokujace-wyniki-kontroli-w-urzedach-9156999.html
Źródła i weryfikacja
Materiał przygotowano jako praktyczną notatkę redakcyjną. Przed decyzjami prawnymi, finansowymi lub urzędowymi sprawdzaj dane w źródle pierwotnym.
- Oficjalne źródła i weryfikacja redakcyjna