Senat przyjął poprawki do „Lex szarlatan” – walka z pseudomedycyną coraz bliżej

Senat przyjął w środę poprawki do ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, potocznie nazywanej „lex szarlatan”. Decyzja ta przybliża wprowadzenie przepisów mających na celu ograniczenie dostępności usług w przestrzeni publicznej i internecie, które mogą zagrażać zdrowiu lub życiu, a nie mają potwierdzenia w aktualnej wiedzy medycznej. Za przyjęciem ustawy wraz z poprawkami głosowało 62 senatorów, 6 było przeciw, a 17 wstrzymało się od głosu.

Wzmocnienie roli Rzecznika Praw Pacjenta

Kluczowym elementem nowych regulacji jest znaczące wzmocnienie pozycji Rzecznika Praw Pacjenta (RPP). Zgodnie z projektem przygotowanym przez Ministerstwo Zdrowia we współpracy z RPP, rzecznik zyska uprawnienia do wydawania publicznych ostrzeżeń. Będzie to możliwe, gdy strona postępowania dopuści się praktyk potencjalnie zagrażających pacjentom. RPP otrzyma również prawo do wydawania decyzji tymczasowych, które mogą nakładać na podmioty obowiązek natychmiastowego zaprzestania określonych działań lub zaniechań, jeszcze przed zakończeniem całego postępowania.

Dodatkowo, Rzecznik Praw Pacjenta będzie mógł żądać wszczęcia i brać udział w postępowaniach cywilnych dotyczących praw pacjenta, na równi z prokuratorem. To istotne poszerzenie kompetencji ma zapewnić szybszą i skuteczniejszą interwencję w przypadkach naruszeń.

Wysokie kary finansowe za pseudomedycynę

Ustawa przewiduje również wprowadzenie wysokich kar finansowych za naruszanie praw pacjentów. Za naruszanie zbiorowych praw pacjentów grozić będzie kara do 1 miliona złotych. Brak współpracy z Rzecznikiem Praw Pacjenta może skutkować karą do 100 tysięcy złotych. Ważne jest, że sankcje te będą obowiązywać nawet w sytuacji, gdy działalność zostanie zakończona tuż przed wydaniem decyzji przez RPP. Ma to zapobiegać unikaniu odpowiedzialności przez podmioty oferujące pseudomedyczne usługi.

Zakaz pseudomedycznych praktyk

Nowe przepisy wprowadzają definitywny zakaz stosowania praktyk pseudomedycznych. Są one definiowane jako udzielanie świadczeń zdrowotnych stwarzających ryzyko uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia lub śmierci, przez osoby nieposiadające uprawnień do wykonywania zawodu medycznego. Zakaz obejmie także oferowanie lub stosowanie metod diagnostycznych lub leczniczych, które nie są świadczeniami zdrowotnymi, ale wprowadzają pacjenta w błąd co do ich właściwości.

Szczególny nacisk położono na ochronę grup wrażliwych. Ustawa zakazuje stosowania praktyk pseudomedycznych w diagnostyce lub leczeniu małoletnich, chorób onkologicznych, ciężkich nieuleczalnych chorób oraz zaburzeń psychicznych. Po wejściu ustawy w życie, żaden podmiot nie będzie mógł udzielać świadczeń zdrowotnych bez oficjalnego wpisu do Rejestru Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą, jeśli celem jest osiągnięcie korzyści majątkowej lub osobistej.

Ziołolecznictwo a znachorstwo

Istotnym aspektem regulacji jest także kwestia ziołolecznictwa. Ustawa ma na celu wyraźne oddzielenie legalnej, bezpiecznej i historycznie stosowanej fitoterapii, która często stanowi wsparcie dla tradycyjnego leczenia, od niebezpiecznego znachorstwa. Rozróżnienie to jest kluczowe dla ochrony pacjentów, jednocześnie nie penalizując sprawdzonych i bezpiecznych metod naturalnych.

Najważniejsze fakty

Dalsze kroki i społeczne emocje

Projekt ustawy wywołał wiele emocji już na etapie konsultacji społecznych, szczególnie wśród stowarzyszeń zielarzy, akupunkturzystów, homeopatów oraz salonów kosmetycznych. Uwagi zgłosiło niemal 5 tysięcy podmiotów, w tym Naczelna Rada Lekarska, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych, Polska Izba Ubezpieczeń, związki zawodowe oraz fundacje pacjentów. Poprawki przyjęte przez Senat mają charakter legislacyjny i redakcyjny, nie zmieniając merytorycznego sensu ustawy. W kolejnym kroku zostaną one rozpatrzone przez Sejm.

Źródło: Dziennik Gazeta Prawna https://www.gazetaprawna.pl/prawnik/artykuly/11279299,lex-szarlatan-senat-przyjal-poprawki-do-ustawy.html