Rząd Katarzyny Kotuli, pełnomocniczki ds. równości, skierował do konsultacji i opiniowania projekt nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej. Zmiany obejmują pełną cyfryzację procedury „Niebieskie Karty”, uproszczenie jej obsługi oraz nowy warunek wypłaty zasiłku rodzinnego na dzieci do 3. roku życia – objęcie malucha opieką medyczną potwierdzoną co najmniej raz na kwartał. Resort podkreśla, że celem jest skuteczniejsza ochrona najmłodszych i lepsza koordynacja służb.
Cyfryzacja procedury i system eNK@
Kluczowym elementem nowelizacji jest utworzenie systemu eNK@, który w pełni zdigitalizuje wszystkie czynności związane z procedurą „Niebieskie Karty”. Dzięki niemu policja, prokuratura i sądy będą mogły błyskawicznie wymieniać informacje o sytuacji rodziny i bezpieczeństwie dzieci – nawet jeśli ofiara zmieni miejsce zamieszkania. Dane mają być przechowywane przez 10 lat od zakończenia procedury, a za funkcjonowanie systemu będzie odpowiadał minister cyfryzacji. eNK@ ma wejść w życie 1 czerwca 2027 r., podczas gdy pozostałe przepisy – 14 dni po ogłoszeniu.
Por que importa
Prostsze procedury i nowe uprawnienia
Projekt przewiduje zmniejszenie liczby dokumentów, co ma odciążyć członków grup diagnostyczno-pomocowych i dać im więcej czasu na bezpośrednie wsparcie ofiar oraz pracę ze sprawcami. Poza tym rozszerza się krąg osób mogących wszcząć procedurę – o nauczyciela przedszkolnego oraz opiekuna w żłobku lub klubie dziecięcym. Dotychczas uprawnieni byli tylko funkcjonariusze policji, pracownicy socjalni, medycy, nauczyciele szkolni i członkowie gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych. Jeśli ofiarą jest kobieta w ciąży, w skład grupy diagnostyczno-pomocowej obligatoryjnie wejdzie położna, a po urodzeniu dziecka – pielęgniarka środowiskowa. Gdy procedura obejmie dziecko, którego rodzeństwo trafiło już do pieczy zastępczej, do grupy dołączy koordynator rodzinnej pieczy zastępczej.
Nowy warunek dla zasiłku rodzinnego
Jedną z najbardziej dyskutowanych zmian jest powiązanie wypłaty zasiłku rodzinnego na dziecko do ukończenia 3. roku życia z objęciem go opieką medyczną. Potwierdzeniem ma być zaświadczenie lekarskie lub wpis w książeczce zdrowia – wystawiane przynajmniej raz na kwartał. W uzasadnieniu projektu czytamy, że przepis ma wzmocnić ochronę najmłodszych, którzy nie podlegają jeszcze obowiązkowi szkolnemu i pozostają poza naturalnymi mechanizmami kontroli instytucjonalnej. To rozwiązanie budzi pytania o sytuację rodzin, które mają utrudniony dostęp do lekarza – np. mieszkających w małych miejscowościach z długimi kolejkami do pediatry.
Contexto
Ochrona przed manipulacją i dostęp do broni
Nowelizacja ma też ukrócić stosowanie tzw. kart krzyżowych/odwetowych – niemożliwe będzie wszczęcie kolejnej procedury „Niebieskie Karty” w rodzinie już objętej procedurą. Chodzi o uniemożliwienie sprawcom oskarżania ofiar o agresję w celu odwrócenia uwagi i utrudnienia pomocy. Dodatkowo, jeśli osobą podejrzewaną o przemoc domową jest funkcjonariusz mający dostęp do broni, jego przełożony musi zostać o tym poinformowany. Ma to wyeliminować ryzyko związane z dostępem do broni przez sprawcę.
Skala problemu w liczbach
Z danych zebranych w ramach Rządowego Programu Przeciwdziałania Przemocy Domowej na lata 2024–2030 wynika, że w 2024 r. wszczęto 95 170 procedur „Niebieskie Karty”. W 2025 r. policja wypełniła niespełna 60 tys. formularzy. Ofiarami były głównie kobiety (50 tys.) i dzieci (30 tys.), a 11,4 tys. stanowili mężczyźni. Spośród blisko 60 tys. osób stosujących przemoc niemal co druga działała pod wpływem alkoholu.
Najważniejsze fakty
| Element | Opis |
|---|---|
| System eNK@ | Pełna digitalizacja procedury „Niebieskie Karty”; wymiana danych między policją, prokuraturą i sądami; dane przechowywane przez 10 lat. |
| Nowe uprawnienia | Nauczyciele przedszkolni i opiekunowie żłobkowi będą mogli wszcząć procedurę; obowiązkowa położna/pielęgniarka przy ciąży i małym dziecku. |
| Warunek zasiłku | Zasiłek rodzinny na dziecko do 3. roku życia uzależniony od opieki medycznej potwierdzonej przynajmniej raz na kwartał. |
| Ochrona przed manipulacją | Zakaz wszczynania kolejnej procedury w rodzinie już objętej Niebieską Kartą; obowiązek informowania przełożonego funkcjonariusza z bronią. |
Co dalej?
Projekt trafił do konsultacji i opiniowania – nie wiadomo jeszcze, czy i w jakiej formie zostanie przyjęty. Przepisy dotyczące eNK@ wejdą w życie najwcześniej 1 czerwca 2027 r., a pozostałe – 14 dni po ogłoszeniu. Eksperci i organizacje pozarządowe będą analizować szczegóły, zwłaszcza nowy warunek dotyczący zasiłku rodzinnego i jego wpływ na rodziny z ograniczonym dostępem do opieki medycznej.
Źródło: Bankier.pl – https://www.bankier.pl/wiadomosc/Rzad-szykuje-rewolucje-w-Niebieskiej-Karcie-Zasilek-rodzinny-z-nowym-warunkiem-9173803.html
Źródła i weryfikacja
Materiał przygotowano jako praktyczną notatkę redakcyjną. Przed decyzjami prawnymi, finansowymi lub urzędowymi sprawdzaj dane w źródle pierwotnym.
- Oficjalne źródła i weryfikacja redakcyjna