Koszty chorób w Polsce, takich jak rak piersi oraz zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD) i cukrzycowy obrzęk plamki (DME), są znacznie wyższe niż te pokrywane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Według raportów EconMed Europe, w 2024 roku te schorzenia kosztowały polską gospodarkę blisko 27,5 mld zł. Wydatki NFZ stanowiły zaledwie 20% całkowitego obciążenia w przypadku raka piersi i 8% dla chorób siatkówki, co wskazuje na ogromne ukryte koszty społeczne i ekonomiczne.
Niedoszacowanie rzeczywistych kosztów
Dyskusja na temat kosztów leczenia często koncentruje się wyłącznie na wydatkach NFZ. Eksperci, w tym dr Michał Seweryn, wiceprezes EconMed Europe, podkreślają, że jest to jedynie część pełnego obrazu. Do rzeczywistego rachunku należy doliczyć koszty ponoszone przez pacjentów, absencje chorobowe, renty, spadek produktywności, pracę opiekunów oraz utratę samodzielności. Dr Seweryn zaznacza, że obecne wskaźniki nie odzwierciedlają w pełni rzeczywistości, koncentrując się głównie na kosztach bezpośrednich płatnika publicznego.
Raporty EconMed Europe
EconMed Europe opracowało dwa kluczowe raporty dotyczące społecznych kosztów chorób. Pierwszy analizuje opiekę onkologiczną nad pacjentkami z rakiem piersi w Polsce, a drugi dotyczy leczenia pacjentów z chorobami siatkówki (AMD i DME). W 2024 roku ponad 231 tys. Polek było objętych leczeniem raka piersi, a całkowite koszty z tego tytułu oszacowano na 18 mld zł. Z tej kwoty NFZ pokrył 3,58 mld zł (20%), a pacjentki poniosły koszty bezpośrednie w wysokości 1,38 mld zł (7%).
W przypadku chorób siatkówki, które dotknęły ponad 339 tys. pacjentów, całkowite koszty leczenia wyniosły ponad 9,4 mld zł. Wydatki pacjentów przekroczyły 750 mln zł, podczas gdy NFZ wydał 767 mln zł, co w obu przypadkach stanowiło około 8% całkowitych kosztów.
Najważniejsze fakty
| Kategoria Kosztów | Rak Piersi (2024) | Choroby Siatkówki (2024) |
|---|---|---|
| Całkowity koszt dla gospodarki | 18 mld zł | 9,4 mld zł |
| Wydatki NFZ | 3,58 mld zł (20%) | 767 mln zł (8%) |
| Koszty pośrednie | 13,3 mld zł (73%) | 7,9 mld zł (85%) |
| Pacjentki z rakiem piersi rezygnujące z pracy | 66% | Nie dotyczy |
Koszty pośrednie – cichy drenaż gospodarki
Największą część rachunku stanowią koszty pośrednie, niezwiązane bezpośrednio z fakturami za leki czy leczenie szpitalne. Są to koszty wynikające z ograniczenia aktywności zawodowej i społecznej pacjentów oraz ich bliskich. Dr Michał Seweryn podkreśla, że w przypadku raka piersi 73% kosztów to właśnie koszty pośrednie, a dla chorób siatkówki – prawie 85%.
Koszty pośrednie obejmują krótką i długą nieobecność w pracy, niższą produktywność, pracę nieodpłatną oraz opiekę nieformalną, czyli pomoc udzielaną przez rodzinę bez wynagrodzenia. Wartość tych kosztów dla AMD i DME wyniosła 7,9 mld zł, a dla raka piersi 13,3 mld zł. Choroby te prowadzą do rezygnacji z pracy (66% pacjentek z rakiem piersi) lub redukcji wymiaru pracy (co trzeci pracujący pacjent z AMD/DME redukował wymiar pracy o 13 godzin tygodniowo).
Zdrowie jako inwestycja w gospodarkę
Eksperci zgodnie podkreślają, że zły stan zdrowia obciąża nie tylko pacjenta, ale całe rodziny i gospodarkę. Dominika Nawrocka, ekspertka ds. finansów osobistych, zwraca uwagę na potrzebę traktowania inwestycji w zdrowie i finanse osobiste jako inwestycji z wysoką stopą zwrotu. Dane McKinsey & Company z 2020 roku potwierdzają, że każdy dolar zainwestowany w ochronę zdrowia generuje od 2 do 4 dolarów zwrotu gospodarczego.
Dr Jakub Gierczyński, członek Prezydium Rady Ekspertów przy Rzeczniku Praw Pacjenta, wskazuje, że dostęp do medycyny na wysokim poziomie ma kluczowe znaczenie także dla demografii i rynku pracy. W Polsce rodzi się znacznie mniej dzieci niż umiera osób, co prowadzi do depopulacji. Poprawa stanu zdrowia społeczeństwa poprzez leczenie i profilaktykę mogłaby ograniczyć tę tendencję i zmniejszyć obciążenie systemu świadczeń.
Profilaktyka i wczesne wykrywanie jako klucz do oszczędności
Znaczenie ma nie tylko samo leczenie, ale również profilaktyka, czyli działania zapobiegające chorobom lub umożliwiające ich wczesne wykrycie. Mogą to być badania przesiewowe, szczepienia czy edukacja zdrowotna. Inwestycje w profilaktykę i skuteczne leczenie mogą ograniczyć późniejsze straty gospodarcze, pozwalając pacjentom dłużej pracować i zachować samodzielność. Pełny rachunek chorób powinien obejmować nie tylko koszt leków czy hospitalizacji, ale także uwzględniać, ile gospodarka traci, gdy choroba wyklucza pacjentów z aktywności zawodowej lub społecznej.
Źródło: 300Gospodarka, https://300gospodarka.pl/news/koszty-chorob-wieksze-niz-to-co-placi-nfz
Źródła i weryfikacja
Materiał przygotowano jako praktyczną notatkę redakcyjną. Przed decyzjami prawnymi, finansowymi lub urzędowymi sprawdzaj dane w źródle pierwotnym.
- Oficjalne źródła i weryfikacja redakcyjna