Polski sektor bankowy, od lat będący liderem cyfryzacji w Europie, coraz intensywniej wdraża sztuczną inteligencję (AI) w kluczowych procesach, zwłaszcza tych związanych z kredytami i oceną wiarygodności finansowej klientów. Algorytmy uczenia maszynowego dominują obecnie przede wszystkim w segmencie szybkich kredytów gotówkowych i ratalnych online, co przynosi korzyści zarówno bankom, jak i konsumentom. Jednocześnie pojawiają się istotne pytania dotyczące bezpieczeństwa, prywatności i granic wpływu AI na decyzje finansowe Polaków.
Automatyzacja procesów kredytowych
Banki wykorzystują AI do automatyzacji podstawowych procesów, takich jak weryfikacja tożsamości online, analiza dokumentów oraz ocena sytuacji finansowej klientów. Szymon Kośnik, dyrektor Departamentu Ryzyka Klientów Detalicznych w Erste Bank Polska, podkreśla, że rozwiązania oparte na AI wspierają szybsze i precyzyjniejsze podejmowanie decyzji, przy jednoczesnym zachowaniu wysokich standardów bezpieczeństwa i zgodności regulacyjnej. Technologia ta pomaga również w przeciwdziałaniu nadużyciom i wyłudzeniom.
Korzyści dla klientów i banków
Wprowadzenie AI w bankowości przynosi wymierne korzyści dla obu stron. Kredytobiorcy zyskują przede wszystkim oszczędność czasu i wygodę – cały proces ubiegania się o kredyt może zostać zamknięty w kilka minut za pośrednictwem aplikacji mobilnej. Banki natomiast odnotowują wyższą efektywność operacyjną. Przekłada się to na możliwość pozytywnej oceny większej liczby wniosków, a także zwiększa skuteczność procesów oceny ryzyka i wykrywania nadużyć nawet o kilkadziesiąt procent. Przykładem jest nowa usługa pożyczkowa „VeloFotka” w VeloBanku, gdzie AI wspomaga proces oceny wniosku po zrobieniu zdjęcia etykiety cenowej produktu. Alior Bank z kolei wykorzystuje AI do dynamicznego dopasowywania parametrów oferty do profilu użytkownika, co przyczyniło się do spadku wskaźnika kredytów niespłacanych (NPL).
Najważniejsze fakty
| Aspekt | Opis |
|---|---|
| Zastosowanie AI w bankach | Automatyzacja weryfikacji tożsamości, analizy dokumentów, oceny ryzyka kredytowego, przeciwdziałanie nadużyciom. |
| Korzyści dla klientów | Szybkość i wygoda w procesie ubiegania się o kredyt online. |
| Korzyści dla banków | Wyższa efektywność operacyjna, lepsza ocena ryzyka, zwiększona wykrywalność nadużyć. |
| Obawy i ryzyka | Prywatność danych, ukryte profilowanie, dynamiczne ustalanie cen, ingerencja algorytmów. |
Obawy o prywatność i dynamiczne ceny
Rosnące wykorzystanie AI w bankach rodzi jednak istotne pytania o bezpieczeństwo, prywatność oraz granice ingerencji algorytmów w nasze codzienne życie. Największe obawy budzi potencjał AI do śledzenia szerokiego zakresu informacji o zachowaniach, nawykach, zakupach czy stylu życia klientów. Bankowcy przyznają, że korzystają z coraz szerszej bazy danych, wykraczającej poza prostą historię kredytową w BIK, obejmującej analizę struktur wydatków i regularności wpływów. Zapewniają jednak, że proces analizy opiera się na twardych danych finansowych, zgodnie z przepisami i za zgodą klienta. Rafał Walasek z mBanku podkreśla, że nowe źródła danych podlegają szczegółowej ocenie pod kątem odpowiedzialnego wykorzystania AI.
Kwestią budzącą niepokój jest również ryzyko ukrytego profilowania i dynamicznego ustalania cen kredytów. Oznacza to, że algorytm mógłby podnosić marżę lub prowizję na podstawie wniosków wyciągniętych z historii transakcji, pory składania wniosku czy pośpiechu klienta. Polskie banki podchodzą do tych rozwiązań bardzo ostrożnie. Przedstawiciele mBanku i ING Banku Śląskiego deklarują, że nie wykorzystują AI do profilowania klientów pod kątem ryzyka kredytowego ani do indywidualnego ustalania cen kredytu.
Kontrola i odpowiedzialność
Bankowcy wskazują, że choć wykorzystują niestandardowe parametry, takie jak analiza danych technicznych urządzenia czy weryfikacja behawioralna, służą one przede wszystkim ochronie klienta, np. zwiększaniu bezpieczeństwa przed oszustwami. Klient musi zwykle wyrazić na to zgodę, a bankowe mechanizmy kontrolne mają na celu zapewnienie zgodności modeli z wymogami dotyczącymi równego traktowania klientów i eliminowania ryzyka nieuzasadnionej dyskryminacji.
W najbliższych latach udział sztucznej inteligencji w procesach kredytowych będzie rósł, a systemy będą coraz mocniej zintegrowane z aplikacjami bankowymi. Ważne jest, aby ten rozwój odbywał się z poszanowaniem praw konsumentów i pod ścisłym nadzorem regulacyjnym, aby zapewnić, że korzyści technologiczne nie będą kosztem bezpieczeństwa i prywatności Polaków.
Źródło: Rzeczpospolita, https://www.rp.pl/banki/art44662431-algorytmy-przeswietlaja-nasze-portfele-ai-decyduje-o-kredytach-polakow
Źródła i weryfikacja
Materiał przygotowano jako praktyczną notatkę redakcyjną. Przed decyzjami prawnymi, finansowymi lub urzędowymi sprawdzaj dane w źródle pierwotnym.
- Oficjalne źródła i weryfikacja redakcyjna