Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) opublikowała nowy, globalny raport dotyczący stanu płytkich raf koralowych. Wyniki są jednoznaczne – 96 procent badanych ekosystemów rafowych na świecie zostało sklasyfikowanych jako „krytycznie zagrożone”, co jest najwyższą kategorią ryzyka w skali IUCN. Zdaniem naukowców, bez radykalnych działań całkowite załamanie tych ekosystemów może nastąpić już około 2075 roku.
Raport został przedstawiony w czwartek podczas szczytu bioróżnorodności COP17 w Erywaniu w Armenii. To jedno z najbardziej pesymistycznych prognoz dotyczących stanu oceanów w ostatnich latach.
| Najważniejsze fakty |
|---|
| 96% płytkich raf koralowych uznanych za krytycznie zagrożone |
| Całkowite wyginięcie ekosystemów możliwe do 2075 roku |
| Analiza objęła 127 tropikalnych i subtropikalnych systemów rafowych o łącznej powierzchni 188 362 km kw. |
| Główne zagrożenie: ocieplenie oceanów spowodowane działalnością człowieka i zjawisko El Niño |
Skala zagrożenia
IUCN przeanalizowała 127 tropikalnych i subtropikalnych systemów rafowych, pokrywających łącznie 188 362 kilometry kwadratowe. Do oceny wykorzystano scenariusz „środka drogi” Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC), który zakłada wzrost globalnej temperatury o 2,7 stopnia Celsjusza w stosunku do poziomu sprzed epoki przemysłowej do 2100 roku.
Większość najbardziej znanych systemów rafowych na świecie – w tym Wielka Rafa Koralowa w Australii, Trójkąt Koralowy na zachodnim Pacyfiku i w Azji Południowo-Wschodniej, Mezoamerykański System Rafowy oraz rafy Morza Czerwonego – znalazła się w kategorii krytycznie zagrożonej.
„Przyszłe zagrożenie związane ze zmianami klimatu jest ogromne i poważne, co stwarza bardzo wysokie ryzyko dla przetrwania tych ekosystemów” – powiedział Mishal Gudka, główny autor naukowy oceny IUCN Red List of Coral Reef Ecosystems.
Dlaczego rafy giną
Koralowce są organizmami niezwykle wrażliwymi na temperaturę. Ocieplenie oceanów, spowodowane emisją gazów cieplarnianych, prowadzi do coraz częstszych i intensywniejszych zjawisk bielenia. Gdy temperatura wody przekracza tolerancję koralowców, wydalają one żyjące w ich tkankach glony zooksantelle, tracąc główne źródło pożywienia i charakterystyczne zabarwienie.
W tym roku dodatkowym zagrożeniem jest pojawienie się „super” El Niño – naturalnego zjawiska pogodowego, które dodatkowo podnosi temperaturę wód powierzchniowych Pacyfiku. Gudka ostrzegł, że może to przyspieszyć proces bielenia w wielu regionach.
Kiedy rafa załamuje się, twarde koralowce znikają, a ich miejsce zajmują glony, gąbki i gruz wapienny. W rezultacie ekosystem przestaje wspierać bogatą bioróżnorodność – od drobnych bezkręgowców po ryby rafowe, takie jak graniki.
Znaczenie dla człowieka i planety
Rafy koralowe nazywane są często „lasami deszczowymi morza” ze względu na ich wyjątkową bioróżnorodność. Stanowią siedlisko dla jednej czwartej wszystkich gatunków morskich, wspierają rybołówstwo, turystykę i chronią wybrzeża przed erozją oraz sztormami.
Dla setek milionów ludzi na całym świecie rafy są podstawowym źródłem białka, dochodów z turystyki i naturalną barierą ochronną. Ich załamanie oznaczałoby nie tylko katastrofę ekologiczną, ale także poważne konsekwencje społeczne i gospodarcze.
Tydzień wcześniej inne badanie IUCN opublikowane w czasopiśmie „Nature” wykazało, że blisko 44 procent gatunków koralowców rafotwórczych jest zagrożonych wyginięciem z powodu zmian klimatu. Rok temu natomiast odnotowano najintensywniejsze w historii bielenie raf, które objęło 84 procent oceanicznych raf.
Czy jest jeszcze nadzieja
Mimo alarmujących danych, IUCN podkreśla, że rafy w większości regionów świata „jeszcze nie są stracone”. Koralowce wykazują niezwykłą zdolność do regeneracji po niszczycielskich epizodach bielenia.
„Kieszenie ocalałych, odpornych raf koralowych mogą przetrwać w przyszłości” – zaznaczył Gudka. „Musimy zrobić wszystko, co w naszej mocy, aby dać im szansę”.
Ocena IUCN jest kolejnym ostrzeżeniem dla międzynarodowej społeczności przed zbliżającym się szczytem klimatycznym. Kluczowe znaczenie będzie miało ograniczenie globalnego ocieplenia oraz ochrona obszarów morskich, które mogą stanowić refugia dla najbardziej wrażliwych ekosystemów.
Źródło: Al Jazeera World, https://www.aljazeera.com/news/2026/10/22/almost-all-shallow-water-coral-reefs-now-face-extinction-risk-study-warns
Źródła i weryfikacja
Materiał przygotowano jako praktyczną notatkę redakcyjną. Przed decyzjami prawnymi, finansowymi lub urzędowymi sprawdzaj dane w źródle pierwotnym.
- Oficjalne źródła i weryfikacja redakcyjna