Prezydent Nawrocki podpisał ustawę o równowadze płci w spółkach, ale kieruje ją do Trybunału Konstytucyjnego

Prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację ustawy o ofercie publicznej i spółkach publicznych, która ma wprowadzić obowiązek zapewnienia równowagi płci w zarządach i radach nadzorczych spółek giełdowych. Jednocześnie – jak poinformowała w czwartek Kancelaria Prezydenta – skierował ustawę do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej. W ocenie głowy państwa przepisy mogą naruszać wolność działalności gospodarczej oraz zasadę proporcjonalności.

Prezydent podpisał, ale kieruje do TK

Nawrocki uznał, że cel ustawy – poprawa równości płci na rynku pracy – jest zgodny z art. 33 Konstytucji RP, który gwarantuje równość kobiet i mężczyzn. Argumentem za podpisaniem były także dążenia do ograniczenia niesprawiedliwości, z jakimi spotykają się kobiety w zatrudnieniu. Jednak w ocenie prezydenta ustawa zawiera „poważne błędy legislacyjne”. W komunikacie Kancelarii wskazano, że przepisy w nieproporcjonalny sposób ograniczają swobodę działalności gospodarczej, ingerując w autonomię organizacyjną spółek publicznych. Nakładają też na nie rozbudowane obowiązki administracyjne i biurokratyczne.

Prezydent chce, aby Trybunał Konstytucyjny zbadał, czy realizacja celu w postaci zwiększenia równości szans nie nastąpiła kosztem konstytucyjnie chronionej wolności gospodarczej oraz czy ustawodawca zachował właściwą równowagę między interesem publicznym a ochroną praw przedsiębiorców.

Co zakłada ustawa?

Nowelizacja implementuje do polskiego porządku prawnego unijną dyrektywę 2022/2381 (tzw. Women on Boards), która nakłada na państwa członkowskie obowiązek wprowadzenia przejrzystych procedur rekrutacyjnych i parytetów w spółkach giełdowych. Dotyczy spółek z siedzibą w Polsce, mających co najmniej jedną akcję notowaną na rynku regulowanym w UE. Wyłączone są mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa.

Ustawa wprowadza definicje „organów spółki” (zarząd, rada nadzorcza) oraz „płci niedostatecznie reprezentowanej” – czyli takiej, której przedstawiciele zajmują nie więcej niż 49 proc. stanowisk w organach. Celem jest osiągnięcie liczby stanowisk dla niedostatecznie reprezentowanej płci „najbardziej zbliżonej do 33 proc.”, ale nie przekraczającej 49 proc. Walne zgromadzenia spółek będą musiały przyjąć uchwałę dotyczącą polityki równowagi płci, określającą zasady doboru kandydatów, programy rozwoju kariery i strategię zarządzania zasobami ludzkimi. Polityka ma być publikowana na stronie spółki, a jej naruszenie będzie mogła badać Komisja Nadzoru Finansowego.

Kontrowersyjne przepisy rekrutacyjne

Nowelizacja przewiduje, że w procesie rekrutacji mają być stosowane neutralnie sformułowane kryteria, uwzględniające kwalifikacje i potrzebę równowagi płci, określone przed rozpoczęciem rekrutacji. W przypadku wyboru między kandydatami o równorzędnych kwalifikacjach pierwszeństwo otrzymuje kandydat należący do płci niedostatecznie reprezentowanej – chyba że za wyborem innego kandydata przemawiają inne niedyskryminacyjne kryteria różnorodności.

Kandydat, wobec którego spółka naruszy te wymogi, będzie mógł domagać się odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę. To właśnie ten mechanizm budzi wątpliwości konstytucyjne prezydenta – według Kancelarii może on nadmiernie obciążać przedsiębiorców i ograniczać ich swobodę doboru kadr.

Kary i sankcje

Jeśli spółki nie wykonają lub nienależycie wykonają obowiązki informacyjne i sprawozdawcze, KNF będzie mogła wydać zalecenia (w przypadku mniejszych naruszeń) lub nałożyć karę finansową do 500 tys. zł (w przypadku rażących naruszeń). Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Najważniejsze fakty

Co dalej z ustawą?

Skierowanie ustawy do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej oznacza, że przepisy wejdą w życie, ale TK może je później zakwestionować. Na razie prezydent uznał, że warto podpisać ustawę ze względu na jej wartości, ale konieczne jest zbadanie konstytucyjności przez niezależny sąd. Ostateczny los parytetów w spółkach zależy od orzeczenia Trybunału, które może zapaść w ciągu najbliższych miesięcy.

Dla czytelników OSKZG.pl istotne jest, że ustawa dotyczy nie tylko spółek Skarbu Państwa, ale wszystkich spółek giełdowych w Polsce. Może wpłynąć na skład zarządów i rad nadzorczych, a także na procedury rekrutacyjne. Przedsiębiorcy i inwestorzy powinni śledzić dalsze kroki TK.

Źródło: Bankier.pl na podstawie komunikatu Kancelarii Prezydenta RP i PAP, https://www.bankier.pl/wiadomosc/Prezydent-poparl-cel-ustawy-o-rownosci-plci-ale-ma-zastrzezenia-konstytucyjne-9175723.html