Iran odrzucił omańską propozycję zarządzania Cieśniną Ormuz. Szlak pozostaje zamknięty

Iran odrzucił we wtorek propozycję Omanu dotyczącą sposobu zarządzania Cieśniną Ormuz. Plan zakładał wytyczenie trzech odrębnych szlaków żeglugowych, ale Teheran uznał go za niewystarczający z punktu widzenia własnego bezpieczeństwa. Cieśnina pozostaje zamknięta od końca lutego, a jej blokada wciąż wywiera presję na światowe rynki surowców energetycznych.

Najważniejsze fakty

Czego dotyczyła omańska propozycja

Oman zaproponował utworzenie trzech szlaków żeglugowych: jednego przebiegającego przez irańskie wody terytorialne, drugiego przez wody Omanu oraz trzeciego – międzynarodowego – pośrodku cieśniny. Rozwiązanie to miało umożliwić wznowienie ruchu bez oddawania pełnej kontroli nad szlakiem jednemu państwu.

Jak podała państwowa telewizja Iranu, cytując przedstawiciela Teheranu Gharibabadiego, taki plan nie rozwiewa irańskich obaw związanych z bezpieczeństwem. Iran zaproponował własne rozwiązanie, w którym oba szlaki żeglugowe przebiegałyby wyłącznie przez jego wody terytorialne. Maskat na razie nie ustosunkował się publicznie do tej kontrpropozycji.

Stanowisko Iranu – pełna kontrola nad własnymi wodami

Dla Teheranu kwestia kontroli nad Cieśniną Ormuz ma wymiar zarówno strategiczny, jak i prestiżowy. Cieśnina leży na wodach terytorialnych Iranu i Omanu, co w praktyce daje obu państwom prawo do współdecydowania o zasadach żeglugi. Iran od początku konfliktu dąży jednak do przejęcia wyłącznego nadzoru nad szlakiem.

W zawartym 17 czerwca wstępnym porozumieniu rozejmowym między USA a Iranem zapisano, że przyszły sposób zarządzania cieśniną zostanie uzgodniony przez Teheran i Maskat. Choć obie stolice prowadziły rozmowy w tej sprawie, dotychczas nie osiągnęły porozumienia. Odrzucenie wtorkowej propozycji oznacza, że szlak pozostanie zamknięty, dopóki Iran nie uzyska gwarancji, które uzna za wystarczające.

Eskalacja i wymiana ognia w lipcu

Na początku lipca Iran ponownie zaczął atakować statki, które nie stosowały się do narzuconych przez niego zasad żeglugi. Doprowadziło to do amerykańskiego odwetu oraz serii niemal codziennych wymian ognia między USA a Iranem. Starcia zakończyły się pod koniec ubiegłego tygodnia, ale sytuacja w regionie pozostaje napięta.

Przed wybuchem konfliktu ruch w Cieśninie Ormuz odbywał się bez ograniczeń narzucanych przez Teheran. Obecnie jakikolwiek transport morski wymaga zgody irańskiej marynarki wojennej, co w praktyce oznacza blokadę szlaku dla większości armatorów.

Konsekwencje dla światowej gospodarki

Cieśnina Ormuz jest jednym z najważniejszych punktów zapalnych dla globalnego bezpieczeństwa energetycznego. Przed wybuchem wojny transportowano nią około 20 procent światowego eksportu ropy naftowej oraz skroplonego gazu ziemnego (LNG). Jej zamknięcie przyczyniło się do wzrostu cen surowców energetycznych na światowych rynkach, co bezpośrednio odczuwają również polscy kierowcy i przedsiębiorcy.

Dla Polski, która importuje znaczną część ropy naftowej z kierunku bliskowschodniego i rosyjskiego, dłuższa blokada Cieśniny Ormuz oznacza presję na ceny paliw oraz wyższe koszty transportu i produkcji. Choć dostawy dla krajowych rafinerii są obecnie zabezpieczone kontraktami długoterminowymi, każdy wzrost cen baryłki na rynkach światowych przekłada się z opóźnieniem na ceny na stacjach benzynowych.

Co dalej – brak sygnałów przełomu

Na tę chwilę nie widać podstaw do szybkiego rozwiązania sporu. Iran konsekwentnie odrzuca rozwiązania przewidujące udział innych podmiotów w zarządzaniu cieśniną, a Oman – choć jest naturalnym mediatorem – nie ma instrumentów, by wymusić na Teheranie zmianę stanowiska. Stany Zjednoczone, które po atakach z 28 lutego pozostają w konflikcie z Iranem, również nie wykazują gotowości do ustępstw w kwestii żeglugi.

Kolejne rundy rozmów między Teheranem a Maskatem nie zostały jeszcze zapowiedziane. Dopóki nie dojdzie do porozumienia, Cieśnina Ormuz pozostanie zamknięta, a światowe rynki energii będą musiały radzić sobie z ograniczoną podażą z tego kierunku.

Źródło: RMF24 – Świat, https://www.rmf24.pl/fakty/swiat/news-iran-odrzucil-omanska-propozycje-zarzadzania-ciesnina-ormuz,nIdn,1011739