Sudan Południowy: Zniszczenia w Jonglei budzą pytania o celowe ataki na cywilów

Prowincja Jonglei w Sudanie Południowym stała się areną brutalnych starć, w których dochodzi do masowych zniszczeń infrastruktury cywilnej. Doniesienia wskazują na celowe spalanie domów, rynków i placówek medycznych, co wzbudza poważne obawy o naruszanie prawa międzynarodowego. Organizacje humanitarne i mieszkańcy regionu oskarżają zarówno siły rządowe, jak i opozycyjne o prowadzenie działań, które mają na celu zniszczenie wszystkiego, co podtrzymuje życie ludności.

Atak na Lankien i jego konsekwencje

Na początku lutego 2026 roku miasteczko Lankien, w którym działał lokalny szpital, stało się celem ataku. Lekarze z organizacji Lekarze bez Granic (MSF) w pośpiechu ewakuowali pacjentów, w tym kobiety w ciąży i osoby z ranami postrzałowymi, zanim bomba uderzyła w pusty już obiekt, tworząc krater w magazynie. Walki rozgorzały, gdy wojsko Sudanu Południowego prowadziło kontrofensywę mającą na celu odbicie terenów zajętych przez opozycyjne grupy zbrojne. Po zajęciu Lankien, mieszkańcy, którzy wrócili do miasta, zastali rozległe zniszczenia. Szpital został splądrowany i spalony, a jego system przechowywania szczepionek zniszczony. Pojazdy zostały ostrzelane i rozszabrowane, systemy wodne zasilane energią słoneczną zdemontowane, a lokalny rynek zamienił się w pogięte blachy.

„Celowe niszczenie życia ludzkiego”

Emmerson Gono, zastępca szefa misji Lekarzy bez Granic, który odwiedził Lankien w kwietniu, stwierdził, że „wszystko, co może wspierać życie ludzkie, zostało celowo zniszczone”. Jego ocena opiera się na obserwacjach terenu. Od początku operacji nazwanej przez władze „Operacją Trwała Pokój”, analiza zdjęć satelitarnych przeprowadzona przez Centre for Information Resilience (CIR) wraz ze zweryfikowanymi nagraniami wideo i relacjami świadków, wskazuje na powszechne zniszczenia w całym pasie Jonglei, który od dawna jest bastionem grup opozycyjnych.

Oskarżenia i brak odpowiedzialności

Zarówno wojsko, jak i siły opozycyjne są oskarżane o niszczenie wiosek i atakowanie cywilów w ostatnich miesiącach. W Jonglei, zamieszkałym przez część grupy etnicznej Nuer, którą często urzędnicy przedstawiają jako wrogą państwu, ponad tuzin mieszkańców w rozmowach z Al Jazeerą wyraziło przekonanie, że za ukierunkowane zniszczenia odpowiada wojsko. Eksperci zaznaczają, że działania te doprowadziły dziesiątki tysięcy ludzi na skraj głodu. W większości z 23 incydentów, które CIR udokumentował między końcem stycznia a lutym, cywilne struktury, w tym domy, placówki medyczne i rynki, wydają się być spalone i splądrowane. CIR ocenił, że zniszczenia były „prawdopodobnie bardziej rozległe i potencjalnie stanowiły część celowej strategii wojskowej”.

Analiza zdjęć satelitarnych

„Korzystając ze zdjęć satelitarnych, byliśmy w stanie zmapować, jak ruchy wojsk z zachodu na wschód podążały ścieżką palenia i grabieży” – powiedział Kiria Borak, badacz CIR, podkreślając jednak, że same zdjęcia satelitarne nie mogą określić intencji ani odpowiedzialności. Niektórzy urzędnicy i podmioty humanitarne przypisują zniszczenia w Jonglei starciom między wojskami rządowymi a siłami opozycyjnymi. Mieszkańcy jednak twierdzą, że siły opozycyjne nie były obecne, gdy ich wioski były atakowane. Relacje te nie mogły zostać niezależnie zweryfikowane z powodu ograniczonego dostępu do obszaru.

Eskalacja konfliktu

Przemoc eskalowała od 2025 roku, kiedy to lider opozycji i pierwszy wiceprezydent Riek Machar został aresztowany pod zarzutem działalności wywrotowej, czemu zaprzecza. Machar i prezydent Salva Kiir byli kiedyś po przeciwnych stronach wojny domowej w latach 2013–2018, która pochłonęła setki tysięcy ofiar. Wdrożenie porozumienia pokojowego utknęło w martwym punkcie z powodu opóźnień w ujednoliceniu sił zbrojnych w armii narodowej i wielokrotnych przełożeniach wyborów.

Najważniejsze fakty

Źródło: Al Jazeera World, https://www.aljazeera.com/news/2026/6/16/south-sudans-jonglei-who-burned-homes-and-silenced-hospitals?traffic_source=rss