Drastyczny wzrost ataków na placówki edukacyjne i personel na świecie

Globalna Koalicja na rzecz Ochrony Edukacji przed Atakiem (GCPEA) opublikowała alarmujący raport, z którego wynika, że w latach 2024-2025 ataki na placówki edukacyjne, uczniów i personel wzrosły o 40%. Zanotowano ponad 8 556 incydentów, w których ucierpiało co najmniej 10 600 studentów i pracowników – zostali zabici, ranni, porwani, aresztowani lub w inny sposób poszkodowani. Incydenty te miały miejsce w 83 krajach, co świadczy o globalnym charakterze problemu.

Skala problemu i najbardziej dotknięte regiony

Najwyższa liczba incydentów została odnotowana w Kolumbii, Demokratycznej Republice Konga, Etiopii, Haiti, Palestynie i Ukrainie. W samej Ukrainie odnotowano około 900 ataków na szkoły, natomiast w Palestynie liczba ta osiągnęła co najmniej 2 400 ataków na studentów i personel. Raport podkreśla również, że przypadki okupacji szkół lub uniwersytetów przez siły zbrojne lub grupy zbrojne prawie podwoiły się (o 91%) w porównaniu do poprzednich dwóch lat, osiągając 1 912 zarejestrowanych przypadków.

Implikacje dla bezpieczeństwa i norm międzynarodowych

Lisa Chung Bender, dyrektor GCPEA, podkreśla, że ustalenia raportu są poważnym ostrzeżeniem. Zauważa, że globalne normy chroniące dzieci ulegają załamaniu, a świat zmierza w kierunku, gdzie nawet najmłodsi nie są już bezpieczni. Najwięcej ofiar ataków na edukację odnotowano w Mjanmie, Nigerii, Jemenie i Kamerunie, gdzie łącznie ponad 1700 studentów i pracowników zostało zabitych lub rannych. W Nigerii porwano ponad 700 studentów i pracowników, a w Mjanmie zginęło co najmniej 80 studentów i pracowników, a około 240 zostało rannych.

Najważniejsze fakty

Celowe ataki i konsekwencje

Profesor Tejendra Pherali z University College London zauważa, że wzrost liczby ataków jest nie tylko zatrważający, ale i systematyczny, a ataki stają się coraz bardziej strategiczne. Dzieci przestają postrzegać szkoły jako bezpieczne miejsca, co prowadzi do utraty nie tylko edukacji, ale także bezpieczeństwa, przyszłości i zaufania do instytucji edukacyjnych. W co najmniej 11 krajach kobiety i dziewczęta były celowo atakowane ze względu na płeć. Przykładem jest Nigeria, gdzie 17 listopada 2025 roku uzbrojeni napastnicy zaatakowali szkołę z internatem dla dziewcząt, zabijając wicedyrektorkę i porywając 25 uczennic.

Wyzwania i wezwania do działania

Kieran King z organizacji War Child UK podkreśla, że ataki na edukację stanowią poważne naruszenie prawa międzynarodowego, w tym konwencji genewskich. Wskazuje, że od 2010 roku liczba dzieci żyjących w konfliktach wzrosła o 60%, a poważne naruszenia wobec dzieci, w tym ataki na edukację, wzrosły o 373%. King alarmuje, że brak sankcji dla państw oraz cięcia w pomocy humanitarnej pogarszają sytuację. Chung Bender z GCPEA zaznacza jednak, że ataki te są możliwe do uniknięcia. Wzywa państwa do zaprzestania wykorzystywania szkół do celów wojskowych, wzmocnienia ochrony prawnej i odpowiedzialności za ataki na edukację, a także inwestowania w monitorowanie, raportowanie i systemy wczesnego ostrzegania.

Wzrost liczby konfliktów zbrojnych

Dane te pojawiają się w momencie, gdy liczba konfliktów między państwami osiągnęła najwyższy poziom od drugiej wojny światowej. Program danych konfliktowych Uniwersytetu w Uppsali zarejestrował 65 konfliktów w 2025 roku, z czego 13 zaklasyfikowano jako wojny (co najmniej 1000 zabitych w walce w ciągu roku). Jest to największa liczba od 1992 roku. Liczba ofiar śmiertelnych gwałtownie wzrosła w ciągu roku, zarówno wśród kombatantów, jak i cywilów. Łącznie w 2025 roku w wyniku zorganizowanej przemocy zginęło ponad 244 000 osób, co czyni go drugim najbardziej krwawym rokiem od ludobójstwa w Rwandzie w 1994 roku.

Źródło: The Guardian World (https://www.theguardian.com/global-development/2026/jun/15/global-attacks-killing-abductions-education-pupils-staff-up-40pc-gcpea-study)